ms¹, Więckowskiego 36, biblioteka

Program dotyczył będzie filozofii Gillesa Deleuze’a i jej znaczenia dla współczesnych praktyk artystycznych i wystawienniczych. Cykl ten nawiązuje do wystawy Oczy szukają głowy do zamieszkania, prezentowanej w Muzeum Sztuki jesienią 2011 r., sytuującej postawy awangardowe w perspektywie deleuzjańskich „orędownikow” – inicjatorów zmian.

„Siła orędowników” – głosi komentarz kuratorski do wystawy – „wynika z wymiany energii pochodzącej ze świata sztuki, nauki, filozofii. Twórczość artystów awangardowych oparta jest na negocjacjach pomiędzy tymi obszarami, podczas których dochodzi do przemieszczenia tradycyjnych wartości.” Pojmowani w ten sposób orędownicy mogą „przeciwstawić swój mniejszościowy dyskurs władzy większości. To właśnie ich negocjacje umożliwiają wytwarzania zasad bycia w społeczeństwie.”

Seminaria prowadzone będą przez wybitnych znawców myśli Gillesa Deleuze’a w Polsce. Podejmowana przez nich problematyka stymulować ma uczestników spotkań do zastanowienia się nad tym, jakie konsekwencje mają koncepcje Deleuze’a dla myślenia o społeczeństwie, władzy i sztuce.

Zgłoszenia prosimy kierować na adres mailowy: zapisy.oczyszukaja@gmail.com


Seminarium II. MÓZG jest EKRANEM
16 i 23 lutego 2012
prowadzenie: Małgorzata Jakubowska

część 1: Kino – żywioł obrazu i ruchu
16 lutego 2012

Żywiołem wszechświata, podobnie jak kina, jest ruch. Myli się jednak każdy, kto przyjmuje jako prawdziwe twierdzenie, że kino rejestruje ruch. Na czym miałaby polegać taka rejestracja? – pyta przekornie Deleuze. Ruch nie jest tym samym, co wyznaczenie jego kolejnych faz lub punktów na przebytej drodze, jak to przyjmowała myśl osiadła. W istocie zachodzi on bowiem pomiędzy tymi punktami, nawet jeśli zostaną one wyznaczone z dużą precyzją i dokładnością. Każdy opis dotyczy tego, co już zaszło, a nie tego, co właśnie zachodzi. Zdaniem obu francuskich filozofów ruch jest samą teraźniejszością. Jest także głównym napędem klasycznego kina, gdzie podstawą są zmiany w przestrzeni oraz identyfikacja z ruchem akcji. Geometria działania i ruchu wymusza linearny rozwój akcji.

Lektury:
Gilles Deleuze, Tezy o ruchu. Pierwszy komentarz Bergsonowski [w:] tenże, Kino. 1. Obraz-ruch. 2. Obraz-czas, przekł. Janusz Margański, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2008, s. 9-19.
Gilles Deleuze, Obraz-ruch i jego trzy odmiany. Drugi komentarz Bergsonowski [w:] tenże, Kino, dz. cyt., s. 67-81.
Gilles Deleuze, Obraz-percepcja [w:] tenże, Kino, dz. cyt., s. 83-97.

część 2: Kino – maszyna obrazu i czasu
23 lutego 2012

Dla Bergsona czas jest rzeczywistością, a nie „formą zmysłowości”. Tak rozumiany, niepodzielny (czyli nie sprowadzony do ruchu) czas określa jako rzeczywiste trwanie. Kino jest maszyną czasu i pamięci. Deleuze za Bergsonem podkreśla: „Pamięć nie jest w nas, to my poruszamy się w pamięci-świecie”. Francuska Nowa Fala kształtuje kino obrazu-czasu. Już nie ruch, ale czas staje się najważniejszą filmową kategorią. Chronologiczne continuum zostaje zniszczone: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość mieszają się, nakładają na siebie. Czas przyjmuje strukturę labiryntu, w którym można zabłądzić; staje się kłączem, gdzie różne, nawet sprzeczne, wersje wydarzeń koegzystują niczym równoległe światy. To, co zewnętrzne i wewnętrzne, to, co mentalne i fizyczne, to, co wyobrażone i realne staje się nie do oddzielenia, nie do odróżnienia. Kino modernistyczne dąży do wieloznaczności. Wielość możliwych ujęć i wersji jest szansą dla widza, który zamiast automatycznego chłonięcia obrazów może dokonywać wyboru i szukać własnych interpretacji.

Lektury:
Gilles Deleuze, Od wspomnienia do snów, Trzeci komentarz Bergsonowski, [w:] tenże, Kino, dz. cyt., s. 271-294.
Gilles Deleuze, Kryształy czasu, tenże, Kino, dz. cyt., s. 295-322
Gilles Deleuze, Wierzchołki teraźniejszości. Czwarty komentarz Bergsonowski, [w:] tenże, Kino, dz. cyt., s. 323 – 349.


Seminarium III. Przyjemność czy pragnienie?
8 marca 2012
prowadzenie: Michał Herer

Przyjaźń Gilles’a Deleuze’a z Michelem Foucaultem przerwał wprawdzie, w drugiej połowie lat 70. ubiegłego wieku, gwałtowny spór polityczny, jednak z perspektywy czasu ważna wydaje się przede wszystkim intensywna wymiana myśli między nimi, a zwłaszcza upór, z jakim autor Logiki sensu stale, również po owym zerwaniu, powracał do pytań i problemów sformułowanych przez Foucaulta, sposób, w jaki je przepracowywał, w jaki się z nimi zmagał. Deleuze’owi bliskie jest Foucaultowskie myślenie w kategoriach urządzeń, aparatów i diagramów. Czy jednak każdy diagram jest diagramem władzy? Czy władza rzeczywiście jest tym, co – ontologicznie i politycznie – pierwsze, pierwotne wobec rozproszonych aktów oporu? Czy urządzenia władzy nie stanowią raczej części składowych maszyny społecznej o zupełnie innym charakterze – stale zacinającej się, abstrakcyjnej maszyny, której wyciekającym wszystkimi szczelinami paliwem jest pragnienie? Również pragnienie władzy pozostaje wszak pragnieniem, nawet jeśli zablokowanym, paranoicznym i zwróconym przeciw samemu sobie, przeciw swej własnej schizofrenicznej płynności. Mamy tu do czynienia z dwiema różnymi ontologiami tego, co społeczne, ale także z dwiema strategiami politycznej subwersji. W często przywoływanym fragmencie Woli wiedzy Foucault nawoływał do „kontrataku” na władzę, którego punktem oparcia miały stać się „ciała i przyjemności”. Jeśli jednak kapitalistyczna maszyna społeczna jest napędzana pragnieniem, to czy wystarczy przeciwstawić jej przyjemność?

Lektury
1. M. Foucault, Historia seksualności, przeł. B. Banasiak, K. Matuszewski, T. Komendant, Czytelnik, Warszawa 1995, s. 74-78, 83-87, 132-138.
2. G. Deleuze, Désir et plaisir, w: tegoż, Deux régimes de fous. Textes et entretiens 1975-1995, Minuit, Paris 2003, s. 112-122.
3. G. Deleuze, Qu’est-ce qu’un dispositif ?, w: tegoż, Deux régimes de fous. Textes et entretiens 1975-1995, Minuit, Paris 2003, s. 316-325.
4. G. Deleuze, F. Guattari, Sur le capitalisme et le désir, w: G. Deleuze, L’ île déserte et autres et autres textes. Textes et entretiens 1953-1974, Minuit, Paris 2002, s. 365-380.


Bogdan Banasiak – profesor filozofii, kierownik Zakładu Teorii Kultury w Instytucie Kultury Współczesnej UŁ. Zajmuje się gł. Sade`em, F. Nietzschem oraz współczesną filozofią francuską (J. Derrida, G. Deleuze, M. Foucault, P. Klossowski, G. Bataille). Autor pierwszej polskiej monografii Derridy: Filozofia „końca filozofii”. Dekonstrukcja Jacquesa Derridy (1995, 1997, 2007) (nagroda im. K. Szaniawskiego oraz Ministra Edukacji Narodowej), Sade`a: Filozofia integralnej suwerenności. Zarys systemu Markiza de Sade (wyd. II, poprawione i uzupełnione, pt. Integralna potworność. Markiz de Sade – filozofia libertynizmu, czyli konsekwencje „śmierci Boga”) (2006), oraz pracy: Słońce ekstazy, noc melancholii. Rzecz o Raymondzie Rousselu (2007). Inicjator i Prezes nieoficjalnego Towarzystwa im. Markiza de Sade (1989 rok), inicjator i dyrektor „Festiwalu Filozofii” oraz „Nietzsche seminarium” [http://ph-f.org/]. Tłumacz licznych książek i tekstów z filozofii i literatury francuskiej (nagroda Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich za przekład J. Derridy, O gramatologii), współpracownik czasopism „Nowa Krytyka”, „Hybris”, „Lamus”, „ΣΟΦΙΑ” oraz „[fo:pa]”; dziennikarz telewizyjny, radiowy i prasowy, realizator videoclipów („Fryderyk” ’94 za teledysk Zanim zrozumiesz Varius Manx), muzyk (współzałożyciel i basista Rendez-Vous) [http://bb.ph-f.org/].

Małgorzata Jakubowska – filmoznawca. Adiunkt w Katedrze Mediów i Kultury Audiowizualnej UŁ. W pracy naukowej łączy wykształcenie kulturoznawcze i filozoficzne. W centrum jej badawczej uwagi znajduje się analiza tekstu filmowego, zarówno metodologia, jak i praktyka analityczna skoncentrowana wokół przyjemności tekstu oraz aplikacyjnego wykorzystania filozofii postmodernistycznej (głównie G. Deleuze’a, J. Derridy, S. Žižka). Drugim istotnym obszarem zainteresowań pozostaje teoria oraz filozofia kina. Opublikowała książki: Teoria kina Gillesa Deleuze’a (2003), Żeglowanie po filmie (2006), Laboratorium czasu. Sanatorium pod Klepsydrą Wojciecha Jerzego Hasa (2010), współredagowała tom poświęcony problemom analizy i interpretacji Między słowem a obrazem (2005), Filmowe ogrody Wojciecha J. Hasa (2011).

Michał Herer – filozof, autor monografii poświęconej myśli Gilles’a Deleuze’a (Gilles Deleuze. Struktury-Maszyny-Kreacje, Universitas, 2006). Tłumacz m.in. tekstów Foucaulta i Althussera. Związany z Instytutem Filozofii UW.